Publiek Energiefonds is geen een-op-een-vervanger van het Tijdelijk Noodfonds

Wat is het Publieke Energiefonds?

Het Publieke Energiefonds moet kwetsbare huishoudens ondersteunen bij stijgende energiekosten. Het fonds is onderdeel van het Nederlandse Sociale Klimaatplan en wordt grotendeels gefinancierd met geld uit het Europese Social Climate Fund.

Dit zijn de belangrijkste kenmerken:

• Huishoudens kunnen vanuit dit fonds maximaal € 200 per jaar ontvangen.
• De inkomensgrens om aanspraak te maken op dit fonds ligt op 130% van het sociaal minimum.
• Huishoudens moeten een gasaansluiting hebben om in aanmerking te komen.
• Huishoudens die zijn aangesloten op een warmtenet vallen buiten de regeling. Voor blokaansluitingen worden nog verschillende oplossingen onderzocht.
• Het fonds loopt meerdere jaren, met een budget voor maximaal 428.000 huishoudens in de eerste jaren.
• In totaal is voor dit fonds € 339,75 miljoen beschikbaar gesteld.
• Het fonds wordt gefinancierd door de Nederlandse overheid, met een grote bijdrage uit het Europese Social Climate Fund.
• Het geld is bedoeld als compensatie voor toekomstige prijsstijgingen door Europees klimaatbeleid, zoals ETS2 vanaf 2028.

Het bedrag van € 339,75 miljoen is hoger dan het oorspronkelijke gereserveerde bedrag van € 105,25 miljoen. Dat komt doordat het kabinet bij de aanvraag van middelen uit het Europese Sociaal Klimaatfonds meer nadruk heeft gelegd op energiearmoede bestrijden.

Waarom stopt het Noodfonds Energie?

Het oorspronkelijke Noodfonds Energie was een samenwerking tussen de Rijksoverheid en verschillende energieleveranciers en netbeheerders. Het fonds komt ten einde, omdat de energieleveranciers en netbeheerders stoppen met hun bijdrage. Zij vinden inkomenssteun een overheidstaak.

Wanneer gaat het Publieke Energiefonds in?

Het meerjarige Publieke Energiefonds start naar verwachting in de winter van 2026/2027. Met dit fonds wil het demissionaire kabinet meer zekerheid op de lange termijn creëren. Huishoudens weten dankzij dit fonds dat er ook in de komende jaren een vangnet beschikbaar is.

Publieke Energiefonds vs. Tijdelijk Noodfonds Energie

Hoewel beide fondsen gericht zijn op energiearmoede bestrijden, verschillen ze op belangrijke punten.

Publiek Energiefonds is geen volwaardige vervanger

Hoewel het kabinet het nieuwe fonds als opvolger neerzet, verschilt de opzet fundamenteel van het oude noodfonds. Zo ligt de inkomensgrens lager. Waar het noodfonds openstond voor huishoudens tot 200% van het sociaal minimum, geldt nu een grens van 130%. Daarmee wordt de doelgroep aanzienlijk kleiner.

Daarnaast is de maximale vergoeding lager. Waar huishoudens in 2025 gemiddeld € 465,- ontvingen, blijft het nieuwe fonds steken op maximaal € 200,- per jaar. Dat bedrag ligt onder de gemiddelde “armoedekloof” van € 472,- per jaar, die TNO eerder berekende. Die € 472,- is het bedrag dat nodig is om een huishouden uit energiearmoede te helpen.

Ook de doelgroep is beperkter. Het noodfonds stond open voor huishoudens met gas, elektriciteit of warmte. Het Publieke Energiefonds richt zich uitsluitend op huishoudens met een gasaansluiting.

Ander doel: compensatie voor toekomstige kosten

Een belangrijk verschil zit in het doel van het fonds. Het geld uit het Social Climate Fund is bedoeld om huishoudens te compenseren voor toekomstige prijsstijgingen als gevolg van Europees klimaatbeleid. Het gaat daarbij met name om het nieuwe emissiehandelssysteem, dat naar verwachting in 2028 ingaat.

Het fonds is dus niet zozeer bedoeld als inkomensondersteuning voor huidige energierekeningen, maar als compensatie voor toekomstige klimaatgerelateerde kosten. Daarmee verschuift de focus van directe noodhulp naar toekomstige prijsbescherming.

Hoe kan ik het Publieke Energiefonds in 2026 aanvragen?

Het fonds gaat naar verwachting open in de winter van 2026/2027. De overheid gaat de exacte aanvraagprocedure nog bekendmaken.