Prinsjesdag 2026: Vaste lasten worden volgend jaar duurder

De belangrijkste veranderingen

• Koopkracht: Vrijwel alle huishoudens gaan er volgend jaar vooralsnog licht op achteruit (gemiddeld -0,1%), ondanks € 1,5 miljard aan maatregelen voor koopkrachtreparatie.
• Eigen risico: Het eigen risico stijgt voor het eerst sinds 2016: van € 385,- naar € 400,-.
• Energiebelasting op gas: De energiebelasting op gas blijft gelijk met € 0,7268 per m³
• Energiebelasting op stroom: Ook voor stroom blijft de energiebelasting gelijk met € 0,1108 per kWh.
• Woningcorporaties: Woningcorporaties krijgen belastingvoordeel én ontvangen € 425,- miljoen per jaar voor het verduurzamen en bouwen van huizen
• Autokosten: De accijnskorting op benzine en diesel wordt verlengd. Daarnaast stijgt de reiskostenvergoeding naar € 0,25 per kilometer.

Koopkracht onder druk ondanks reparatiepakket van € 1,5 miljard

Uit de stukken van de Miljoenennota blijkt dat het kabinet ongeveer € 1,5 miljard uittrekt om de koopkracht te ondersteunen. Toch gaan bijna alle huishoudens er in 2027 iets op achteruit. Voor werkenden blijft de daling gemiddeld beperkt tot zo’n 0,1% tot 0,4%. Het effect verschilt wel per huishouden. Vooral de stijgende vaste lasten en de belastingkortingen die niet volledig zijn aangepast aan de inflatie spelen hierbij een rol.

Eigen risico stijgt voor het eerst sinds 2016

Het eigen risico gaat vanaf 1 januari 2027 van € 385,- naar € 400,- per jaar. Volgens de Zorgverzekeringswet wordt dit bedrag jaarlijks aangepast aan de zorguitgaven. Sinds 2016 hielden bevriezingswetten deze indexatie tegen. Die bevriezing eindigt nu. Alleen een nieuwe wet die er vóór 1 januari doorheen komt, zou de stijging nog kunnen voorkomen.

Het eigen risico zou oorspronkelijk verder stijgen naar € 455,-, maar die verhoging is uitgesteld tot 2028. Wie vrijwillig kiest voor een hoger eigen risico, kan in ruil daarvoor een korting op de zorgpremie krijgen. Het maximale vrijwillige eigen risico komt uit op € 900,-. Ook de zorgpremie zelf gaat omhoog. Het kabinet rekent op een gemiddelde zorgpremie van € 169,- per maand. Dat is een stijging van zo’n € 10,- tot € 12,50 per maand per verzekerde.

Broekman legt uit dat de zorgpremie omhoog gaat omdat er geen buffer meer is:

Netbeheerkosten voor energie stijgen door

De kosten voor het transport van stroom en gas stijgen volgend jaar wel. Een gemiddeld huishouden betaalt in 2027 ongeveer € 89,- meer voor stroomtransport en € 52,- meer voor gastransport. In totaal komt dat neer op € 141,- extra, bovenop de al stijgende energieprijzen. Sinds 2026 worden deze kosten op de energierekening ‘systeembeheerkosten’ genoemd in plaats van netbeheerkosten.

Hoeveel de kosten precies stijgen, verschilt per netbeheerder. Bij Liander nemen de netbeheerkosten toe van € 744,67 naar € 915,94 per jaar, een stijging van 23%. Bij Enexis stijgen de kosten van € 742,25 naar € 868,43 (+17%) en bij Stedin van € 751,22 naar € 878,92 (+17%). Deze drie netbeheerders bedienen samen het grootste deel van de Nederlandse huishoudens. Daarom komt de gemiddelde stijging uit op 20%. Dat is ook het percentage dat de ACM noemt. Bij Coteq blijven de kosten vrijwel gelijk en bij Westland dalen de tarieven zelfs licht.

Vaste lasten in 2027 op een rij

Woningcorporaties krijgen € 425 miljoen per jaar

Woningcorporaties hoeven in 2027 minder belasting te betalen. Het kabinet wil ze een uitzondering geven op een EU-regeling die is bedoeld om belastingontwijking tegen te gaan. De staatskas loopt daardoor de komende jaren € 150 tot € 175 miljoen mis, maar het maakt wel de bouw van meer sociale-huurwoningen mogelijk. Ook krijgen alle woningcorporaties samen vanaf 2028 € 425 miljoen per jaar. Daardoor blijft er meer geld over om huizen duurzamer te maken en om nieuwe woningen te bouwen.

Volgens de koning zijn er “lijnen uitgezet voor de lange termijn” op het gebied van wonen. Toch is het niet zo dat het woningtekort binnen een paar jaar is opgelost. Zo zegt hij in de troonrede: “Het is niet een belofte dat er morgen voor iedereen een huis is, maar het is een pragmatische aanpak om het woningtekort aan te pakken.”